Scheiden met een koophuis – De dingen die niemand je vertelt…

Je gaat uit elkaar. En dan besef je ineens: we hebben samen een koophuis..

Wie blijft er wonen? Kan dat überhaupt? En die hypotheek dan? Moet alles verkocht? Wat als je er niet uit komt?

Dit artikel gaat niet over de standaard stappen. Die vind je overal. Dit gaat over de dingen die mensen pas snappen als ze er middenin zitten.

Het gevoel dat niemand erkent

Als je uit elkaar gaat, wil je niet aan hypotheken denken. Je wilt niet aan taxaties denken. Of aan notarissen.

Je zit midden in een emotionele puinhoop. Je probeert te verwerken dat je relatie voorbij is. Dat je toekomstplannen in de prullenbak kunnen.

En dan moet je ook nog bedenken wat er met het huis gebeurt.

Het voelt alsof je twee dingen tegelijk doet die allebei je volledige aandacht vragen. En geen van beide krijgt die aandacht echt.

Dat is zwaar. En heel normaal.

Dus als jij nu denkt “ik kan dit niet”, snap ik dat. Maar je kan het wel. Het voelt alleen zo omdat je het nog nooit hebt gedaan.

Wat bijna iedereen verkeerd aanpakt

De meeste mensen beginnen met: “Wat kunnen we lenen?”

Ze vullen een online tool in. Zien een bedrag. En trekken conclusies.

“Ik kan maar €180.000 lenen. Het huis is €300.000 waard. Dus ik kan niet blijven.”

Klaar. Beslissing genomen.

Maar hier is het ding: die tools zijn gemaakt voor normale situaties. Niet voor scheidingen.

Bij een scheiding gelden andere regels. Hypotheekverstrekkers hebben speciale regelingen. Die houden rekening met:

• Alimentatie die je krijgt (telt mee als inkomen)
• Dat de ander wegvalt uit de woonlasten
• Overwaarde die je kunt inzetten
• Dat je al jaren die hypotheeklasten hebt betaald (bewezen betalingscapaciteit)

Resultaat? Je kunt vaak twee of drie keer zoveel lenen als wat die tool zegt.

Maar dat weet bijna niemand. Dus ze denken dat het niet kan. En verkopen. Terwijl blijven wel mogelijk was geweest.

Zonde.

Let op: dit betekent niet dat je áltijd meer kan lenen. Of dat blijven altijd kan. Maar het betekent wel dat je het eerst goed moet checken voordat je besluit.

Belangrijkste vragen om te stellen

“Hoe kom ik erachter wat het huis waard is?”

Je hebt twee opties.

De WOZ-waarde.
Die krijg je elk jaar van de gemeente. Gratis. Goed genoeg voor een eerste inschatting. Maar niet officieel genoeg voor een bank of een verkoop.

Een taxatie.
Een taxateur komt langs. Kijkt naar je huis. Vergelijkt het met verkopen in de buurt. Levert een rapport. Kost tussen de €400 en €800. Maar is wel officieel.

Mijn advies? Begin met de WOZ. Dan weet je waar je ongeveer staat. Als je serieus verder wil (uitkopen of verkopen), regel dan een taxatie.

“Wat als er meer schuld is dan het huis waard is?”

Dan zit je met onderwaarde. Vervelend, maar het komt voor.

Als je verkoopt, blijft er schuld over. Een restschuld. Daar blijven jullie allebei verantwoordelijk voor.

De bank wil dat geld terug. Jullie moeten samen uitzoeken hoe. In één keer aflossen als dat kan. Anders maandelijks afbetalen.

Als één van jullie wil blijven? Dan neemt diegene die onderwaarde over. Maar de bank moet wel akkoord gaan. En jullie moeten onderling afspraken maken over hoe eerlijk dat is. Want degene die blijft, neemt meer schuld over dan de helft van de waarde.

Lastig gesprek. Maar wel een die gevoerd moet worden.

“Wat als we het niet eens worden?”

Dan loop je vast.

En dat is precies waarom mensen een mediator inschakelen. Die helpt jullie door die gesprekken heen. Zorgt dat het niet uit de hand loopt.

Want hier is het ding: jullie moeten het eens worden. De bank gaat niet beslissen. De notaris ook niet. Jullie.

En als dat niet lukt onderling, heb je iemand nodig die helpt.

De drie scenario’s

Scenario 1: jij blijft wonen

Je wilt het huis houden. Logisch. Je kent het. Je voelt je er thuis. Misschien wonen je kinderen er nog.

Dan moet je je ex uitkopen.

Hoe werkt dat?

Stel het huis is €300.000 waard. De hypotheek is €200.000. Dan is de overwaarde €100.000. Jij betaalt je ex de helft daarvan: €50.000.

Heb je dat niet liggen? Je leent het erbij. Bij de hypotheek.

Maar dan moet je wel genoeg verdienen.

En hier komt het: veel mensen denken dat ze dat niet doen. Maar door die speciale scheidingsregelingen kan het vaak wel.

Check het dus goed. Via iemand die er verstand van heeft. Niet via een standaard tool.

Nog iets: je ex staat vaak nog op de hypotheek. Ook al is het huis van jou. Pas als je een nieuwe hypotheek afsluit op jouw naam alleen, gaat je ex eraf.

Dat kan lastig zijn. Want dan kijkt de bank alleen naar jouw inkomen. En dat is lager dan toen jullie samen leenden.

Maar ook hier: speciale regelingen maken soms toch mogelijk wat eerst onmogelijk leek.

Scenario 2: je ex blijft wonen

Jij vertrekt. Je ex neemt het over.

Dan krijg jij die €50.000 uitbetaald. Of welk bedrag het ook is.

Let op: je blijft vaak nog aansprakelijk voor de hypotheek. Ook al woon je er niet meer.

Want voor de bank zijn jullie allebei verantwoordelijk. Als je ex stopt met betalen, kan de bank bij jou aankloppen.

Vervelend. Zeker als je ondertussen zelf huur betaalt. Of een nieuwe hypotheek hebt afgesloten.

Wat kun je doen?

Je kunt afspreken dat je ex alle lasten betaalt. Leg dat vast. Maar weet: voor de bank ben je nog steeds aansprakelijk.

Wil je echt van de hypotheek af? Dan moet je ex een nieuwe hypotheek afsluiten. Op zijn of haar naam alleen. En jij gaat eraf.

Maar de bank moet daar wel mee akkoord gaan. En dat doen ze alleen als je ex genoeg verdient.

Lukt dat nu niet? Sommige mensen spreken af dat ze nog een paar jaar samen op de hypotheek blijven. En dat de ander ondertussen probeert zijn financiële situatie te verbeteren. Dan kan het later alsnog.

Scenario 3: verkopen

Kunnen of willen jullie allebei niet blijven?

Dan verkoop je. Makelaar inschakelen. Huis te koop. Wachten op een koper.

De opbrengst lost eerst de hypotheek af. Wat overblijft verdelen jullie.

Bij overwaarde krijgen jullie allebei geld. Fijn. Kun je gebruiken voor je volgende stap.

Bij onderwaarde blijft er schuld over. Die moeten jullie samen aflossen. Of afspraken over maken wie wat betaalt.

Iets waar mensen niet aan denken: een huis verkopen kost tijd. Gemiddeld drie tot zes maanden. Soms langer.

En in die periode? Moeten jullie nog steeds de hypotheek betalen. Samen.

Regel dus goed wie wat betaalt in die tussentijd. Anders krijg je gedoe.

Kinderen veranderen alles

Als je kinderen hebt, wordt het anders.

Want dan gaat het niet alleen om jou en je ex. Maar ook om hen.

Kinderen hebben stabiliteit nodig. Zeker tijdens een scheiding. Alles verandert al. Als ze dan ook nog moeten verhuizen, wordt het zwaar.

Daarom dit: probeer degene die het meest voor de kinderen zorgt in het huis te laten wonen.

Dat geeft rust. Ze blijven op hun school. Bij hun vrienden. In hun vertrouwde omgeving.

Ja, het is zwaar voor degene die vertrekt. Dat snap ik. Maar voor kinderen maakt het een wereld van verschil.

Delen jullie de zorg precies gelijk?

Dan speelt dit minder. Kijk dan vooral naar wie het financieel kan dragen. En wie het makkelijkst een nieuwe plek vindt.

Maar zelfs dan: kinderen hebben één hoofdverblijfplaats. En dat is meestal waar ze het meeste zijn. Daar is stabiliteit het belangrijkst.

Wat mensen achteraf zeggen

En er zijn dingen die veel mensen achteraf zeggen:

“Had ik maar eerder gecheckt wat ik kon lenen.”
Veel mensen gaan ervan uit dat ze niet genoeg kunnen lenen. Verkopen daarom. En ontdekken later dat het wel had gekund.

“Had ik maar eerder hulp gezocht.”
Mensen proberen het eerst zelf. Dat begrijp ik. Maar scheidingen zijn emotioneel. Jullie komen er samen niet altijd uit. Een mediator had maanden gedoe gescheeld.

“Had ik maar beter nagedacht over de kinderen.”
In de emotie van het moment kijken mensen vooral naar zichzelf. Logisch. Maar achteraf? Dan wensen ze dat ze meer hadden gekeken naar wat het beste was voor de kinderen.

“Had ik geweten dat het zo lang duurt.”
Van besluit tot daadwerkelijk gescheiden: vaak een jaar. Soms langer. Vooral als je gaat scheiden met een koophuis. Mensen onderschatten dat.

“Had ik maar alles schriftelijk vastgelegd.”
Mondelinge afspraken werken niet. Echt niet. Leg álles vast. Ook de dingen die vanzelfsprekend lijken. Want over een half jaar zijn ze niet meer vanzelfsprekend.

Waar moet je nu beginnen?

Als je nu midden in dit proces zit, snap ik dat het overweldigend is.

Daarom: begin klein.

Stap 1: Breng in kaart wat je hebt.

• Wat is de hypotheekschuld?
• Wie staat er op de akte?
• Hoe is de verdeling?
• Zijn er verzekeringen gekoppeld?

Dit kun je zelf uitzoeken. Log in bij je bank. Bekijk je hypotheekdocumenten.

Stap 2: Check wat het huis ongeveer waard is.

Pak je WOZ-beschikking erbij. Dat geeft een indicatie.

Leg dat naast de hypotheekschuld. Dan weet je of er overwaarde of onderwaarde is.

Stap 3: Denk na over wat je wilt.

Niet wat kan. Nog niet. Eerst: wat wil je?

Wil je blijven? Wil je weg? Maakt het je niet uit?

Wees eerlijk. Ook naar jezelf.

Stap 4: Check wat er mogelijk is.

Nu pas. Via iemand die er verstand van heeft. Een hypotheekadviseur die ervaring heeft met scheidingen.

Want zoals gezegd: je kunt vaak meer dan je denkt.

Stap 5: Bespreek het met je ex.

Lastig gesprek. Maar het moet. Jullie moeten het samen oplossen.

Lukt dat niet? Schakel een mediator in. Die houdt het gesprek op de rails.

Stap 6: Leg alles vast.

Schriftelijk. In een convenant. Zodat er later geen gedoe komt over “maar we hadden toch afgesproken dat…”

Laatste gedachte

Een scheiding is rot.

En een huis erbij maakt het niet makkelijker.

Maar het is wel op te lossen. Echt. Elke dag gaan mensen hier doorheen. En komen eruit. Jij ook.

Zorg dat je je goed laat informeren. Check wat er mogelijk is. Maak weloverwogen keuzes. En leg alles goed vast.

Dan kom je er zo goed mogelijk doorheen.

Voor jezelf. Voor je ex. En voor je kinderen als die er zijn.